Kanuma festival:తెలుగు ప్రజల పండుగల పరంపరలో సంక్రాంతి ఒక విశేషమైన స్థానం సంపాదించుకుంది. మూడు రోజుల పాటు సాగే ఈ పండుగలో మూడో రోజైన కనుమను అత్యంత ఘనంగా జరుపుకుంటారు. భోగి, సంక్రాంతి తర్వాత వచ్చే కనుమ పండుగను ముఖ్యంగా రైతుల పండుగగా భావిస్తారు. వ్యవసాయం ఆధారంగా జీవించే సమాజంలో పశువులకు ఉన్న ప్రాధాన్యతను గుర్తుచేసే రోజుగా కనుమ నిలుస్తుంది. అందుకే ఈ పండుగకు ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు ఏర్పడ్డాయి.
రథం ముగ్గు..
కనుమ రోజు తెల్లవారుజామునే ఇళ్లలో సందడి మొదలవుతుంది. ప్రతి ఇంటి ముందు శుభ్రం చేసి, అందమైన ముగ్గులు వేయడం ఆనవాయితీ. ముఖ్యంగా రథం ఆకారంలో ముగ్గు వేయడం కనుమకు ప్రత్యేక గుర్తుగా భావిస్తారు. ఇది సూర్యుడి ప్రయాణానికి ప్రతీకగా తీసుకుంటారు. సూర్యుడు సమస్త లోకాలకు శక్తిని అందిస్తాడనే భావనతో ఆయనను ఆహ్వానించే విధంగా ఈ ముగ్గులు వేస్తారు. ఇంటి ముందు ఇలా రథం ముగ్గు ఉండటం వల్ల ఇంట్లో శుభశక్తులు ప్రవేశిస్తాయని ప్రజల విశ్వాసం.
ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి కొత్త దుస్తులు ధరించడం కూడా కనుమ రోజు తప్పనిసరి ఆచారంగా కొనసాగుతోంది. పండుగ రోజున శుభ్రతకు, నూతనత్వానికి పెద్దపీట వేయడం వెనుక ఆరోగ్యపరమైన కారణాలు కూడా ఉన్నాయని పెద్దలు చెబుతారు. శీతాకాలం చివర దశలో శరీరానికి శక్తి అవసరమైన సమయంలో పండుగ వాతావరణం ఉత్సాహాన్ని నింపుతుంది.
పశుపూజ..
కనుమ పండుగలో ప్రధానంగా కనిపించే మరో ముఖ్యమైన అంశం పశుపూజ. వ్యవసాయ పనుల్లో రైతులకు అండగా నిలిచే ఎద్దులు, గేదెలు, ఆవులను ఈ రోజు ప్రత్యేకంగా అలంకరిస్తారు. వాటిని స్నానం చేయించి, కొమ్ములకు రంగులు వేసి, మెడలో గంటలు కట్టి పూజలు నిర్వహిస్తారు. కొన్ని చోట్ల పశువులకు కొత్త వస్త్రాలు కూడా వేస్తారు. పశువులను కేవలం సంపాదన సాధనంగా కాకుండా కుటుంబ సభ్యుల్లా చూసుకునే సంప్రదాయం కనుమ ద్వారా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
పశువులకు ఇష్టమైన ఆహారాన్ని సమర్పించడం కూడా ఈ రోజున ముఖ్యమైన భాగం. ఇలా చేయడం ద్వారా వాటి ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుందని, వచ్చే సంవత్సరంలో వ్యవసాయ పనులు సాఫీగా సాగుతాయని రైతులు నమ్ముతారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ ఈ సంప్రదాయాన్ని ఎంతో భక్తితో పాటిస్తున్నారు.
మినుములతో తయారుచేసిన..
కనుమ రోజున ఆహారపు అలవాట్లకూ ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉంది. మినుములతో తయారుచేసిన వంటకాలు ఈ పండుగకు తప్పనిసరిగా ఉండాలి అనే భావన చాలా కాలంగా ఉంది. గారెలు, సున్నుండలు వంటి పదార్థాలు ఎక్కువగా తయారు చేస్తారు. మినుములు శరీరానికి బలాన్ని ఇస్తాయని, శీతాకాలంలో వచ్చే కొన్ని ఆరోగ్య సమస్యల నుంచి రక్షణ కల్పిస్తాయని పూర్వీకుల నమ్మకం. అందుకే కనుమ రోజు ఈ వంటకాలు తీసుకోవడం మంచిదిగా భావిస్తారు.
పక్షులకు ఆహారం..
ఇంట్లోనే కాకుండా పక్షులకు కూడా ఆహారం పెట్టడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది. కనుమ రోజున కాకికీ మినుములతో చేసిన ఆహారం దొరుకుతుందనే సామెత కూడా ప్రజల్లో ఉంది. ఇది ప్రకృతితో మమేకమై జీవించాలనే సందేశాన్ని ఇస్తుంది. మనిషి మాత్రమే కాకుండా ఇతర జీవులకూ ఆహారం పంచే సంస్కృతి ఈ పండుగలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
గొబ్బెమ్మలను సాగనంపడం..
భోగి పండుగ నుంచి ఇంట్లో పెట్టుకునే గొబ్బెమ్మలను కనుమ రోజున సాగనంపడం మరో ముఖ్యమైన ఆచారం. పండుగ ముగింపు సూచకంగా గ్రామం చివర ఉన్న చెరువులు లేదా కాలువల్లో వాటిని నిమజ్జనం చేస్తారు. గొబ్బెమ్మలను అమ్మవారి ప్రతీకగా భావిస్తూ, వాటిని గౌరవంగా నీటిలో విడిచిపెడతారు. ఇలా చేయడం వల్ల ఇంట్లో శుభం నిలుస్తుందని, కుటుంబానికి మంచి జరుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ సంప్రదాయం ఇప్పటికీ చాలా గ్రామాల్లో కొనసాగుతోంది.
ప్రయాణాలు చేయకపోవడం..
కనుమ పండుగ రోజున కొన్ని పనులు చేయకపోవడం కూడా అంతే ముఖ్యంగా భావిస్తారు. ముఖ్యంగా సుదూర ప్రయాణాలను వీలైనంత వరకు నివారించాలని పెద్దలు సూచిస్తారు. పండుగ రోజున ఇంట్లోనే ఉండి కుటుంబ సభ్యులతో సమయం గడపడం ప్రధాన ఉద్దేశం. మూడు రోజుల పండుగలో చివరి రోజు అందరూ కలిసి భోజనం చేస్తూ, సంభాషణలతో ఆనందంగా గడపాలని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
ఈ రోజున ఇంట్లో ఉండటం వల్ల బంధాలు మరింత బలపడతాయని, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య అనుబంధం పెరుగుతుందని భావిస్తారు. అలాగే పొరుగువారితో కూడా కలిసి పండుగ జరుపుకోవడం ద్వారా సామాజిక సంబంధాలు మెరుగవుతాయి. రథం ముగ్గు దారాలను పక్కింటి ముగ్గులతో కలపడం కూడా ఈ అనుబంధానికి సంకేతంగా చెబుతారు.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో కనుమ రోజున కొత్త మొక్కలు నాటడం కూడా కనిపిస్తుంది. ఇది ప్రకృతితో అనుసంధానాన్ని సూచించే ఆచారంగా భావిస్తారు. కొత్త మొక్కలు నాటడం ద్వారా భవిష్యత్తుపై ఆశ, అభివృద్ధిపై నమ్మకం వ్యక్తమవుతుంది. రైతులకు ఇది ప్రత్యేకమైన ప్రాముఖ్యత కలిగిన అంశంగా ఉంటుంది.