డా. చంద్రశేఖర్‌ నంబూరి
రేడియో ఫిజిసిస్ట్‍

ఆయుధం ఆగనీ.. అనురాగం సాగనీ! విద్వేషపు మంట ఆరితేనే విశ్వాసపు మొలక వెలుగుచూస్తుంది…
యుద్ధం: మానవత్వం మీద మాయని మచ్చ.
యుద్ధం అంటే కేవలం మ్యాపుల మీద గీతలు గీయడం కాదు, అది మానవ నాగరికత ఆత్మ మీద చేసిన ఒక పచ్చి గాయం. తుపాకీ గుండు శరీరాన్ని చీల్చుకుపోయినప్పుడు కలిగే మంటను భరించవచ్చేమో కానీ, కళ్లముందే ఒక సమాజం ముక్కలైపోతుంటే కలిగే ఆవేదన వర్ణనాతీతం. అది నరకం కంటే భయంకరమైనది.
యుద్ధ పిపాసులకు కావాల్సింది కేవలం శవాల లెక్కలు, గెలుపోటముల గణాంకాలు మాత్రమే. కానీ ఆ అంకెల వెనుక: ఆరిపోయిన ఎన్నో జీవన దీపాలు, అనా థలైన పసి బాల్యాలు, ఛిద్రమైన కుటుంబ బంధాలు, ని లువునా కూలిపోయిన వేల కలలు -వాళ్లకు కనిపించవు.
యుద్ధం అంటే కేవలం ఇళ్లు కూలడం, ఆస్తులు బూ డిదవ్వడం కాదు. అది మనుషుల మధ్య ఉండే ప్రేమాను రాగాలను, నమ్మకాన్ని నిలువునా పూడ్చిపెట్టే ఒక క్రూర మైన మానసిక వినాశనం. యుద్ధం ముగిసినా, ఆ గా యాలు మానవు.. ఆ కన్నీళ్లు ఆరవు.
సామాజిక మూలధనం
ఒక సమాజం సజీవంగా ఉండాలంటే మనుషుల మధ్య కేవలం ఇటుకల గోడలు ఉంటే సరిపోదు, అంతకంటే బలమైన ఒక ఆత్మీయ అనుబంధం ఉండాలి. అదే మన సామాజిక మూలధనం. ఒకరి కష్టంలో ఒకరం ఉన్నామనే భరోసా, ఎదుటి మనిషిని గుండెల్లో పెట్టుకునే ఆ తియ్యని నమ్మకమే ఈ సమాజానికి ప్రాణవాయువు. కానీ యుద్ధం అనే మహమ్మారి విరుచుకుపడినప్పుడు, బాంబుల కంటే ముందే ఆ పవిత్రమైన నమ్మకం కాలి బూడిదవుతుంది. కూలిన కట్టడాలను ఇసుక, సిమెంటుతో మళ్ళీ నిలబెట్టొచ్చు కానీ, ముక్కలైన మనసులను, విచ్ఛిన్నమైన నమ్మకాలను ఏ శక్తి అతికించలేదు. ఈ ఆత్మీయత లేని సమాజం అతుకుల బొంత కంటే హీనంగా మారిపోతుంది. అక్కడ ప్రతి అడుగులో ఒక అనుమానం, ప్రతి మనిషిలో ఒక శత్రువు, ప్రతి పిలుపులో ఒక వంచన వినిపిస్తుంది. నమ్మకం చచ్చిపోయిన చోట మనిషి భౌతికంగా బతకగలడు కానీ, మనిషితనం మాత్రం నిలువునా సమాధి అయిపోతుంది.
విశ్వమంతా నా కుటుంబం అనుకున్న మనిషి, నమ్మకం అనే పునాది కదిలినప్పుడు తన చుట్టూ తాను ఒక చిన్న గీత గీసుకుని ఆగిపోతాడు. ప్రేమించాల్సిన హృదయం భయంతో ముడుచుకుపోయి, తన కులం, తన మతం, తన వర్గం అనే ఇరుకైన గూటికి పరిమితమైపోతుంది. అప్పటిదాకా తోటి మనిషిని ఆత్మీయుడిగా చూసిన కళ్లు, ఒక్కసారిగా మిగిలిన ప్రపంచాన్ని శత్రువులా చూడటం మొదలుపెడతాయి. సమాజం ఒక అందమైన వనంలా కాకుండా, ఒకరికొకరు సంబంధం లేని వివిక్త ద్వీపాల్లా ముక్కలైపోతుంది. ఎదుటి మనిషిని ద్వేషించడమే తన ఉనికికి రక్షణ కవచం అనుకునే ఒక భయంకరమైన మానసిక వ్యాధి మనిషిని పట్టుకుంటుంది. ఈ విషం ఎంత ప్రమాదకర మంటే, యుద్ధం ముగిసి తుపాకులు మౌనంగా ఉన్నా, ఈ ద్వేష పు సెగ మాత్రం తరాల పాటు రగులుతూనే ఉంటుంది. కట్టడాలు కూలితే మళ్ళీ కట్టొచ్చు కానీ, మనసుల మధ్య పెరిగిన ఈ సంకుచితత్వపు గోడలు వంశపారంపర్యంగా విషాన్ని చిమ్ము తూనే ఉంటాయి.
యుద్ధం రక్తాన్ని మాత్రమే కాదు, మనిషి ఆత్మను కూడా పిండేస్తుంది. చర్మంపై తగిలిన గాయాలకు మందు వేస్తే మానిపో వచ్చు, కానీ కాలిపోయిన మనసు మీద పడ్డ ఆ చేదు జ్ఞాపకాల ముద్రలు ఎన్ని యుగాలైనా చెరిగిపోవు. కళ్లు మూస్తే చాలు.. పేలుళ్ల శబ్దాలు, ఆర్తనాదాలు పీడకలలై వెంటాడుతుంటే, ఆ మనిషి బతికున్నా నిత్యం లోపల మరణిస్తూనే ఉంటాడు. కటిక చీకట్లో చిన్న శబ్దానికే గుండె ఆగిపోయేంతలా ఉలిక్కిపడటం, ఎవరినీ నమ్మలేక ఒంటరితనంలోకి ముడుచుకుపోవడం ఆ వ్యక్తిని లోపలి నుంచి నిలువునా తినేస్తాయి. ఒక వ్యక్తికి PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) వస్తే  ఈ ఆరని వేదన ఒక్క వ్యక్తితో ఆగిపోదు; అది ఆ కుటుంబం మొత్తాన్ని ఒక అగాధంలోకి నెట్టేస్తుంది. సమాజంలో వెల్లివిరియాల్సిన ఉత్సా హం, ఆశలు మాయమై, ఆ చోట ఒక రకమైన భీతిగొల్పే నిశ్శబ్దం అలుముకుంటుంది. కళ్ల ముందే సర్వస్వం కోల్పోయిన ఆ తరం భావోద్వేగాల పరంగా పూర్తిగా మొద్దుబారిపోయి, ప్రేమకు, ఆనందానికి స్పందించలేని ఒక ఎడారిలా మారిపోతుంది. అది కేవలం ఒక వ్యక్తి పడుతున్న బాధ కాదు, ఒక నాగరికత తనని తాను కోల్పోతున్న మహా విషాదం.
శ్రమ స్త్రీకరణ
యుద్ధం అనే రాక్షసి మగవారిని యుద్ధ క్షేత్రం వైపు లాక్కెళ్లి నప్పుడు, ఆ విధ్వంసం మధ్య మిగిలిపోయేది ఒక ఒంటరి మహి ళ. ఇల్లూ వాకిలీ, పసిపిల్లల ఆకలి, కుప్పకూలిన సమాజపు భారం.. ఇవన్నీ ఒక్కసారిగా ఆమె సుకుమారమైన భుజాల మీద పర్వతంలా వచ్చి పడతాయి. తోడుండాల్సిన మనిషి శవమైపోతే, ఆ కన్నీళ్లను తుడుచుకునే తీరిక కూడా లేక, బతుకు తెరువు కోసం ఆమె వీధిలోకి రావాల్సి వస్తుంది. ఒకవైపు ఇంటిని చక్కదిద్దు కుంటూనే, మరోవైపు ఆకలి తీర్చుకోవడానికి కఠినమైన శ్రమను అదనపు శిక్షలా మోయాల్సి రావడం ఎంతటి దౌర్భాగ్యం?
హింసాత్మక పునర్వ్యవస్థీకరణ
శాంతి అంటే తీరిక వేళల్లో కోరుకునే విలాసం కాదు, అది మనం పీల్చే ప్రాణవాయువు. శాంతి లేని చోట చట్టం చచ్చిపోతుం ది, మనుషుల మధ్య మమకారం మట్టిలో కలుస్తుంది. హింసతో సాధించే ఏ గెలుపైనా శవాల మీద కట్టిన తాత్కాలిక సామ్రాజ్యం మాత్రమే. ఆయుధాల తయారీ కోసం ఖర్చు చేసే సంపదలో కొం చెమైనా మనుషుల్ని కలపడానికి వాడితే, ఈ ప్రపంచం రక్తపాతం తో కాకుండా ప్రేమానురాగాలతో నిండిపోయేది. మనుషుల మధ్య ద్వేషపు గోడలు కట్టడం నిమిషం పని, కానీ ఆ గోడలను కూల్చి ఆత్మీయతతో వంతెనలు కట్టడా నికి పర్వతాన్నంత కరుణ, సముద్రమంత సహనం కావాలి.
యుద్ధం ముగిశాక జరిగే మార్పులు ఒక క్రూ రమైన హింసాత్మక పునర్వ్యవస్థీకరణ. అక్కడ పాత లోకం కాలి బూడిదవుతుంది, బలవంతుడికి బాని సయ్యే కొత్త లోకం పుడుతుంది. ఆకలితో అలమ టించే బలహీనుడి ఆర్తనాదాల మీద బలవంతుడు తన వికృత చట్టాలను, కఠినమైన ఆర్థిక సామ్రా జ్యాలను నిర్మిస్తాడు. న్యాయం కంటే కండబలానికే పీట వేసే ఈ కొత్త వ్యవస్థలో సామాన్యుడు నిలు వునా నలిగిపోతాడు. ఇది కేవలం వ్యవస్థల విచ్ఛిన్నం కాదు, మని షి ఆత్మగౌరవాన్ని కాలరాసి బలవంతంగా రుద్దే బానిస సంకెళ్లు.
అసలు యుద్ధంలో గెలిచేది ఎవరూ ఉండరు; ఆఖరికి మిగి లేది వల్లకాటి నిశ్శబ్దం, ముక్కలైన నమ్మకాలు, ఓడిపోయిన మాన వత్వం మాత్రమే. ఒకరి కష్టాన్ని మరొకరు పంచుకోలేనప్పుడు చరిత్ర మనల్ని మనుషుల్లా కాదు, కూలిపోయిన శిథిలాల్లా గుర్తుంచుకుంటుంది. ఈ అనంత విశ్వంలో మనం కేవలం కొద్ది కాలం ఉండే అతిథులం. ఈ చిన్న ప్రయాణంలో కత్తులు దూయడం కంటే కరుణతో ఒకరినొకరు ఆదరించుకోవడం చాలా సులభం. మన పిల్లలకు మనం ఇచ్చే అసలైన ఆస్తి బ్యాంక్‌ బ్యా లెన్స్‍ కాదు, ఒకరిపై ఒకరికి ఉండే నమ్మకం, ప్రేమాభిమానాలు. యుద్ధం వద్దు, శాంతి ముద్దు అనేది కేవలం నినాదం కాదు, అది మనం అంతరించిపోకుండా కాపాడుకునే మన ఉనికి రహస్యం. మనం కలిసుంటేనే ఈ లోకం ఒక అందమైన కావ్యం, విడిపోతే కేవలం విషాదకరమైన శూన్యం.
9393990399