GST on air purifiers : స్వచ్ఛమైన గాలి పీల్చడం విలాసమా? లేక ప్రాథమిక అవసరమా? ఢిల్లీని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్న వాయు కాలుష్య భూతం నేపథ్యంలో, ఈ ప్రశ్న ఇప్పుడు ఢిల్లీ హైకోర్టు తలుపు తట్టింది. ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్లను నిత్యావసరంగా పరిగణించి, వాటిపై జీఎస్టీని తగ్గించాలంటూ దాఖలైన ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాన్ని (PIL) కేంద్ర ప్రభుత్వం తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది. పన్నుల విధానంలో న్యాయస్థానాలు జోక్యం చేసుకోవడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని తేల్చి చెప్పింది. 

ఢిల్లీలో పెరిగిపోతున్న వాయు కాలుష్యం ప్రజారోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్న నేపథ్యంలో, న్యాయవాది కపిల్ మదన్ ఢిల్లీ హైకోర్టులో ఓ ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం దాఖలు చేశారు.

పిటిషనర్ వాదన: “తీవ్రమైన వాయు కాలుష్యంతో ఢిల్లీ ఓ ‘అత్యవసర ఆరోగ్య సంక్షోభం’లో ఉంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, స్వచ్ఛమైన గాలిని అందించే ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్లను విలాసవంతమైన వస్తువులుగా పరిగణించకూడదు. వాటిని ‘వైద్య పరికరాలు’గా వర్గీకరించి, ప్రస్తుతం ఉన్న 18% జీఎస్టీని 5% శ్లాబులోకి తీసుకురావాలి,” అని ఆయన తన పిటిషన్‌లో కోరారు.

గతంలో హైకోర్టు ఏమంది : ఈ పిటిషన్‌పై గతంలో విచారణ జరిపిన హైకోర్టు, పిటిషనర్ వాదనతో ఏకీభవిస్తూ, కేంద్రానికి కొన్ని ప్రశ్నలు సంధించింది. “క్షీణిస్తున్న గాలి నాణ్యత దృష్ట్యా, సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండేలా ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్లపై జీఎస్టీని ఎందుకు తగ్గించలేరు?” అని ప్రశ్నించడమే కాకుండా, ఈ అంశాన్ని పరిశీలించాలని జీఎస్టీ మండలిని ఆదేశించింది.

కేంద్రం కౌంటర్.. గట్టిగా వాదన : హైకోర్టు ఆదేశాల నేపథ్యంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వం తన వైఖరిని స్పష్టం చేస్తూ ఓ కౌంటర్ అఫిడవిట్‌ను దాఖలు చేసింది. అందులో, పన్నుల విధానంలో న్యాయస్థానాల జోక్యాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది.

అధికారాల విభజన: “పన్నుల రేట్లను మార్చమని, జీఎస్టీ మండలి సమావేశం ఏర్పాటు చేయమని, లేదా ఫలానా నిర్ణయం తీసుకోవాలని కోర్టులు ఆదేశిస్తే, అది అధికారాల విభజన సిద్ధాంతాన్ని ఉల్లంఘించడమే అవుతుంది,” అని కేంద్రం పేర్కొంది.

జీఎస్టీ మండలిదే తుది నిర్ణయం: “జీఎస్టీ రేట్లపై నిర్ణయం తీసుకునే పూర్తి అధికారం రాజ్యాంగబద్ధంగా జీఎస్టీ మండలికి మాత్రమే ఉంది. ఈ విషయంలో న్యాయస్థానాలు జోక్యం చేసుకోలేవు,” అని స్పష్టం చేసింది.

‘రబ్బరు స్టాంపు’గా మారకూడదు: “కోర్టులే ఆదేశాలు జారీ చేస్తే, రాజ్యాంగబద్ధంగా ఏర్పడిన జీఎస్టీ మండలి కేవలం ‘రబ్బరు స్టాంపు’గా మిగిలిపోతుంది,” అని తన అఫిడవిట్‌లో కేంద్రం ఘాటుగా వాదించింది. ఈ కేసుపై తదుపరి విచారణ శుక్రవారం  ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ముందు జరగనుంది. ఈ విచారణ, పన్నుల విధానంలో న్యాయవ్యవస్థ పరిధిపై ఓ కీలక చర్చకు దారితీయనుంది.