Madhav Gadgil’s legacy : ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త, పశ్చిమ కనుమల పరిరక్షణ యోధుడు, పద్మభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత మాధవ్ గాడ్గిల్ (82) ఇక లేరు. అభివృద్ధి పేరిట సాగుతున్న పర్యావరణ విధ్వంసంపై అలుపెరుగని పోరాటం చేసిన ఆ మహనీయుడి అస్తమయంతో, దేశ పర్యావరణ రంగంలో ఓ శకం ముగిసింది.
ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త మాధవ్ గాడ్గిల్ (82), పుణెలోని తన నివాసంలో బుధవారం (జనవరి 7, 2026) రాత్రి, స్వల్ప అనారోగ్యంతో కన్నుమూశారని ఆయన కుమారుడు సిద్ధార్థ గాడ్గిల్ గురువారం ఉదయం ధ్రువీకరించారు. ఆయన అంత్యక్రియలు గురువారం సాయంత్రం 4 గంటలకు పుణెలోని వైకుంఠ శ్మశానవాటికలో జరగనున్నాయి. ఆయన మృతి పట్ల దేశవ్యాప్తంగా పర్యావరణవేత్తలు, ప్రముఖులు తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఎవరీ మాధవ్ గాడ్గిల్ : మాధవ్ గాడ్గిల్ కేవలం ఒక శాస్త్రవేత్త కాదు, ఆయనో ప్రకృతి పక్షపాతి, దూరదృష్టి గల దార్శనికుడు. 1942లో పుణెలో జన్మించిన ఆయన, హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పీహెచ్డీ పొందారు. బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్లో ‘సెంటర్ ఫర్ ఎకలాజికల్ సైన్సెస్’ను స్థాపించి, పర్యావరణ శాస్త్రంలో పరిశోధనలకు కొత్త ఊపిరి పోశారు. ఆయన సేవలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్ పురస్కారాలతో సత్కరించింది.
గాడ్గిల్ నివేదిక.. ఓ చారిత్రక హెచ్చరిక : మాధవ్ గాడ్గిల్ పేరు వినగానే, యావత్ దేశానికి గుర్తొచ్చేది ఆయన నేతృత్వంలోని ‘పశ్చిమ కనుమల జీవావరణ నిపుణుల కమిటీ’ (WGEEP) ఇచ్చిన నివేదిక.
నివేదికలోని ముఖ్యాంశాలు: 2011లో సమర్పించిన ఈ నివేదిక, పశ్చిమ కనుమల మొత్తాన్ని ‘పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతం’ (Ecologically Sensitive Area – ESA)గా ప్రకటించాలని, దానిని మూడు జోన్లుగా విభజించి, అత్యంత సున్నితమైన జోన్-1లో ఎలాంటి కొత్త మైనింగ్, థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్లు, భారీ నిర్మాణాలను అనుమతించరాదని గట్టిగా సిఫార్సు చేసింది.
ప్రభుత్వాల వ్యతిరేకత: అయితే, ఈ నివేదికను అమలు చేస్తే అభివృద్ధి ఆగిపోతుందని కేరళ వంటి రాష్ట్రాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి. దీంతో, కేంద్ర ప్రభుత్వం కస్తూరిరంగన్ కమిటీని నియమించి, గాడ్గిల్ నివేదికలోని కీలక సిఫార్సులను నీరుగార్చింది.
నిజమైన హెచ్చరికలు.. నేటి విపత్తులు : గాడ్గిల్ నివేదికను పెడచెవిన పెట్టడం వల్లే, నేడు కేరళ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలలో తరచూ వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి విపత్తులు సంభవిస్తున్నాయని పర్యావరణ నిపుణులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. “ఇది దైవాగ్రహం కాదు, మానవ తప్పిదం. అభివృద్ధి పేరిట ప్రకృతిని నాశనం చేస్తే, అది ప్రతీకారం తీర్చుకోక తప్పదు,” అని గాడ్గిల్ స్వయంగా పలుమార్లు హెచ్చరించారు.
ప్రజల మనిషి : గాడ్గిల్ కేవలం ఏసీ గదులకే పరిమితమైన శాస్త్రవేత్త కాదు. పర్యావరణ పరిరక్షణలో స్థానిక ప్రజలను, గిరిజనులను భాగస్వాములను చేయాలని బలంగా నమ్మిన ‘ప్రజల శాస్త్రవేత్త’. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, పశ్చిమ కనుమల పరిరక్షణ కోసం ఆయన చేసిన హెచ్చరికలు, ఆయన రగిలించిన స్ఫూర్తి ఆ పర్వత పంక్తులలో ఎప్పటికీ ప్రతిధ్వనిస్తూనే ఉంటాయి.