Secunderabad Ujjaini Mahankali Bonalu history : ఆషాఢ మాసం వచ్చిందంటే చాలు, భాగ్యనగరం సరికొత్త ఆధ్యాత్మిక శోభను సంతరించుకుంటుంది. వీధి వీధినా వేపాకుల తోరణాలు, పసుపు-కుంకుమల అలంకరణలు, శివసత్తుల పూనకాలు, పోతురాజుల వీరనృత్యాలు నయనానందకరంగా మారుతాయి. ముఖ్యంగా, ఆగస్టు 2న ఆదివారం జరిగే సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని మహంకాళి బోనాల జాతరకు కోట్లాది మంది భక్తుల హృదయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. కొంగుబంగారమై కొలిచిన వారికి కొంగునడిచే అమ్మవారిని దర్శించుకోవడానికి లక్షలాదిగా భక్తులు తరలిరానున్నారు.

ఆషాఢ మాస పుట్టింటి వేడుక: భక్త జనుల అమృత నైవేద్యం : తెలంగాణ సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలకు నిలువెత్తు నిదర్శనం ఈ బోనాల పండుగ. హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆషాఢ మాసంలో కొత్తగా పెళ్లయిన అమ్మాయిలు తమ పుట్టింటికి వెళ్తుంటారు. అలాగే, నిత్య కళ్యాణ శోభితయైన జగన్మాత పార్వతీదేవి (మహంకాళి) కూడా ప్రతి ఆషాఢంలో తన పుట్టింటికి వస్తుందని భక్తుల ప్రగాఢ నమ్మకం. అందుకే, భక్తులు తమ సొంత కూతురే ఇంటికి వచ్చిందన్న భావనతో, ఆప్యాయతతో అన్నం, పాలు, బెల్లం, నెయ్యిలతో వండిన ఘటాన్ని (బోనం) నైవేద్యంగా సమర్పించి ఆశీస్సులు అందుకుంటారు.

సురటి అప్పయ్య ప్రతిజ్ఞ: 1813 నాటి కలరా మహమ్మారి కథ : ఈ ఆలయ చరిత్రను లోతుగా పరిశీలిస్తే, దీని వెనుక ఒక అద్భుతమైన కృతజ్ఞతా ప్రస్థానం కనిపిస్తుంది. 1813వ సంవత్సరంలో సికింద్రాబాద్ పాత బోయిగూడ నివాసి అయిన సురటి అప్పయ్య అనే వ్యక్తి బ్రిటిష్ మిలిటరీలో క్యాంప్ క్లర్క్‌గా పని చేసేవారు. ఉద్యోగ రీత్యా ఆయనకు మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయినికి బదిలీ అయింది. అప్పట్లో ఉజ్జయినిలో తీవ్రమైన కలరా వ్యాధి వ్యాపించి, నిత్యం వేలాది మంది ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోతూ ఉండేవారు.

పరిస్థితులు అత్యంత భయానకంగా మారిన తరుణంలో, సురటి అప్పయ్య తన సహోద్యోగులతో కలిసి ఉజ్జయినిలోని చారిత్రక మహంకాళి అమ్మవారిని శరణు వేడారు. “తల్లీ! ఈ ప్రాణాంతక మహమ్మారి నుండి ప్రజలను కాపాడి, పరిస్థితులు చక్కబడితే.. నా స్వస్థలమైన సికింద్రాబాద్ (లష్కర్) లో నీకు ఆలయాన్ని నిర్మించి, నిత్య పూజలు జరిపిస్తాను” అని మనస్ఫూర్తిగా మొక్కుకున్నారు.

మొక్కు తీరిన వేళ: కట్టెల విగ్రహంతో తాత్కాలిక ప్రస్థానం : సురటి అప్పయ్య భక్తికి మెచ్చిన అమ్మవారి అనుగ్రహంతో ఉజ్జయినిలో కలరా తీవ్రత క్రమంగా తగ్గిపోయింది. ప్రజలు కోలుకోవడంతో పాటు శాంతి నెలకొంది. ఈ అద్భుతానికి పరవశించిన అప్పయ్య, తన మొక్కును చెల్లించేందుకు 1815లో సికింద్రాబాద్‌కు తిరిగి వచ్చారు. తన కుటుంబ సభ్యులు మరియు మిత్రులతో కలిసి ప్రస్తుతం ఆలయం ఉన్న ఖాళీ స్థలంలో కట్టెలతో (చెక్కతో) చేసిన చిన్న ఉజ్జయిని మహంకాళి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి ఆరాధన ప్రారంభించారు. ఆనాటి ఆ చిన్న పూరి గుడి నేడు తెలంగాణకే తలమానికమైన దేవాలయంగా అవతరించింది.

బావిలో బయల్పడిన మాణిక్యాల అమ్మవారి అపురూప విగ్రహం : ఆలయ నిర్మాణం సాగుతున్న రోజుల్లో, జాతరకు వచ్చే భక్తుల దాహార్తిని తీర్చడానికి పక్కనే పాడుబడిన ఒక బావిని పునరుద్ధరించాలని నిర్ణయించారు. ఆ బావిలో పూడిక తీస్తున్న క్రమంలో ఒక అద్భుతమైన శిలా విగ్రహం లభించింది. నిశితంగా పరిశీలించగా అది ‘మాణిక్యాల అమ్మవారి’ ప్రతిమగా గుర్తించారు. సురటి అప్పయ్య ఆ విగ్రహాన్ని సగౌరవంగా తెచ్చి, ఉజ్జయిని మహంకాళి అమ్మవారి విగ్రహం పక్కనే ప్రతిష్ఠించారు. ఆనాటి నుండి నేటి వరకు ఈ ఇద్దరు అమ్మవార్లు భక్తుల కోర్కెలను తీర్చే కల్పవల్లులుగా పూజలందుకుంటున్నారు.

జాతర కోలాహలం.. భవిష్యవాణి ‘రంగం’ : ఆగస్టు 2న ప్రధాన బోనాల జాతర అనంతరం, మరుసటి రోజు ఆగస్టు 3వ తేదీ (సోమవారం) ఉదయం ప్రసిద్ధ ‘రంగం’ (భవిష్యవాణి) కార్యక్రమం జరుగుతుంది. అమ్మవారి పూనకంలో ఉన్న జోగిని పచ్చి మట్టి కుండపై నిలబడి భవిష్యత్తులో రాబోయే వర్షాలు, పంటలు, ప్రజా క్షేమం గురించి అమ్మవారి తరఫున వాక్కును వినిపిస్తారు. ఈ భవిష్యవాణిని వినడానికి రాష్ట్రం నలుమూలల నుండి భక్తులు భారీగా తరలివస్తారు. ఆ తర్వాత జరిగే గజవాహన ఊరేగింపుతో లష్కర్ బోనాలు ముగుస్తాయి.