Telangana Pollution Control Board Inspections : “మేం వచ్చేస్తున్నాం.. ఎక్కడి దొంగలు అక్కడే గప్‌చుప్!” – ప్రస్తుతం రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (PCB) తీరు చూస్తుంటే సామాన్యులకు కలుగుతున్న సందేహం ఇది. కాలుష్యాన్ని కట్టడి చేయాల్సిన వ్యవస్థే, ఉల్లంఘనులకు ఊతమిస్తోందా? పారదర్శకత పేరుతో ప్రవేశపెట్టిన కంప్యూటరైజ్డ్‌ తనిఖీలు క్షేత్రస్థాయిలో ‘ముందస్తు హెచ్చరిక’లుగా మారుతున్నాయా? అక్రమాలను అరికట్టాల్సింది పోయి, ‘అన్నీ సర్దుకోనేలా’ సమయం ఇస్తున్నారా? 

పారదర్శకత పేరిట ‘లీకేజీల’ పర్వం : ఈజ్‌ ఆఫ్‌ డూయింగ్‌ బిజినెస్‌లో భాగంగా సెంటర్‌ ఫర్‌ గుడ్‌ గవర్నెన్స్‌ రూపొందించిన ‘ఆన్‌లైన్ టూల్’ ఇప్పుడు విమర్శలకు కేంద్రబిందువుగా మారింది. ప్రతి నెలా సుమారు 70 నుంచి 120 పరిశ్రమల్లో తనిఖీలు నిర్వహించాల్సి ఉండగా, ఏ అధికారి ఎప్పుడు వెళ్లాలో ఆన్‌లైన్‌లో ముందే పొందుపరుస్తున్నారు. ఈ సమాచారం అధికారుల కంటే ముందే పరిశ్రమల నిర్వాహకులకు చేరుతోందనే ఆరోపణలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. దీంతో తనిఖీ అధికారులు వచ్చే సమయానికి కాలుష్య కారక యంత్రాలను నిలిపివేయడం, వ్యర్థాలను దాచిపెట్టడం వంటి ‘మేనేజ్మెంట్’ తతంగం నడుస్తోంది.

నిబంధనల అమలు – కాగితాలకే పరిమితం : సాధారణంగా పరిశ్రమలను వాటి కాలుష్య తీవ్రతను బట్టి మూడు రకాలుగా విభజిస్తారు:
రెడ్‌ కేటగిరీ: అత్యధిక కాలుష్యం విడుదల చేసేవి.
ఆరెంజ్‌ కేటగిరీ: మధ్యస్థ స్థాయి కాలుష్యం.
గ్రీన్‌ కేటగిరీ: తక్కువ కాలుష్యం.

నిబంధనల ప్రకారం, తనిఖీ జరిగిన 72 గంటల్లోపు ఆన్‌లైన్‌లో నివేదిక సమర్పించాలి. అందులో వ్యర్థాల శుద్ధి, గాలి కాలుష్య నియంత్రణ పరికరాల పనితీరును వివరించాలి. అయితే, ఈ తనిఖీలు ‘ముందస్తు సమాచారం’తో జరుగుతుండటంతో క్షేత్రస్థాయిలో వాస్తవాలు వెలుగులోకి రావడం లేదని పర్యావరణవేత్తలు మండిపడుతున్నారు. ఆకస్మిక తనిఖీలు నిర్వహిస్తేనే అసలు రంగు బయటపడుతుందని వారు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

‘జనవాణి’లో ఫిర్యాదుల జడివాన : కాలుష్య కోరల్లో చిక్కుకున్న సామాన్య ప్రజలు ‘జనవాణి’ ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ ద్వారా నెలకు 50కి పైగా ఫిర్యాదులు చేస్తున్నారు. రాత్రి వేళల్లో పరిశ్రమల నుంచి వెలువడే ఘాటు వాసనలు, వ్యర్థాల దహనం, రసాయన జలాల విడుదలతో తాము ఊపిరాడక అల్లాడుతున్నామని వాపోతున్నారు. ఫిర్యాదులు వచ్చిన చోట కూడా పాత పద్ధతిలోనే తనిఖీలు చేయడం వల్ల బాధితులకు న్యాయం జరగడం లేదు.

మహానగరంలో ‘ప్రాణవాయువు’ కరువు : వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ (WHO) ప్రమాణాల ప్రకారం గాలిలో సూక్ష్మ ధూళికణాలు (PM 2.5) 40 మైక్రోగ్రాముల లోపు ఉండాలి. కానీ, హైదరాబాద్‌లో ఇది ఏకంగా 82 నుంచి 88 మైక్రోగ్రాములుగా నమోదవుతోంది. కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (CPCB) నిర్దేశించిన 60 మైక్రోగ్రాముల పరిమితి కంటే ఇది 35 శాతం అధికం. దక్షిణాదిలోని ఇతర మెట్రో నగరాలైన చెన్నై, బెంగళూరు కంటే హైదరాబాద్‌లోనే వాయు కాలుష్యం అత్యధికంగా ఉండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

ఆరోగ్యం.. గాలిలో దీపం : పెరుగుతున్న కాలుష్యం వల్ల నగరవాసులు శ్వాసకోశ వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారు. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు ఆస్తమా, ఊపిరితిత్తుల వాపు వంటి సమస్యలతో ఆస్పత్రుల పాలవుతున్నారు. అధికారులు ఇప్పటికైనా మేల్కొని కంప్యూటరైజ్డ్‌ లొసుగులను సరిదిద్దకపోతే, ‘విశ్వనగరం’ కాస్తా ‘విషనగరం’గా మారే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.